Analiza biomechaniki stawu krzyżowo-biodrowego w Frontiers

Badanie biomechaniki stawu krzyżowo-biodrowego, opublikowane w czasopiśmie Frontiers in Bioengineering and Biotechnology, porównuje jak cztery symulowane techniki manipulacji wpływają na naprężenia i mikroruchy tego stawu oraz więzadła biodrowo-lędźwiowego. Zespół zbudował trójwymiarowy model elementów skończonych na bazie tomografii komputerowej zdrowego dorosłego ochotnika. Dla fizjoterapeutów i terapeutów manualnych to konkretny materiał do refleksji nad doborem techniki w okolicy, która stanowi źródło bólu u znacznego odsetka pacjentów z dolegliwościami krzyża.

Warunki obciążenia w modelu

Autorzy odtworzyli odcinek lędźwiowy kręgosłupa i miednicę na podstawie skanu CT zdrowego 31-letniego ochotnika. W symulacji zastosowano cztery warianty obciążenia:

1. Fizjologiczne obciążenie kompresyjne: 300 N w kierunku dołu na poziomie L4.

2. Trakcję rozciągającą: 300 N siły pionowej na poziomie L4.

3. Trakcję połączoną z rotacją talerza: 300 N ciągu plus 10-stopniową rotację tylną prawej kości talerzowej.

4. Napór krzyżowy z mobilizacją talerza (CDST-IM): 600 N siły tylnej na prawą kość talerzową wzdłuż osi stawu krzyżowo-biodrowego.

Pomiary obejmowały naprężenie von Misesa, całkowite odkształcenie, zakres ruchomości stawu krzyżowo-biodrowego oraz naprężenia i odkształcenia więzadła biodrowo-lędźwiowego. Każdą technikę analizowano osobno, by porównać profile obciążenia między wariantami.

Co pokazały wyniki symulacji

Pod dwustronnym unieruchomieniem talerzy fizjologiczna kompresja i trakcja rozciągająca dały niemal identyczne wartości mierzonych parametrów. Zwiększenie siły ciągnącej bez dodatkowej rotacji nie przekłada się zatem na znacząco inne naprężenia w tym ustawieniu.

Mobilizacja skośno-rotacyjna (OPM) wygenerowała najwyższe naprężenie chrząstki, największe jej odkształcenie, największy zakres ruchomości prawego stawu krzyżowo-biodrowego oraz najbardziej wyraźne odkształcenie więzadła biodrowo-lędźwiowego. W tym warunku powierzchnia o największym odkształceniu chrząstki przesunęła się z powierzchni krzyżowej na powierzchnię talerza. W praktyce klinicznej OPM wykonuje się w pozycji na boku: noga bliżej łóżka wyprostowana, noga górna lekko ugięta.

Technika naporu krzyżowego z mobilizacją talerza przyniosła umiarkowaną odpowiedź stawu przy stosunkowo niewielkim odkształceniu więzadła. Autorzy podkreślają, że mikroruchy stawu krzyżowo-biodrowego pozostają ograniczone, a różne techniki generują odmienny profil odpowiedzi więzadła. Wskazuje to na to, że wpływ manualny na ten obszar działa zarówno na struktury stawowe, jak i na tkanki miękkie w jego otoczeniu.

Co warto wziąć do gabinetu

Badanie to analiza modelu komputerowego i nie stanowi dowodu klinicznego skuteczności którejkolwiek techniki. Wyniki są jednak przydatną mapą obciążeń dla terapeutów, którzy planują pracę z pacjentem z dysfunkcją stawu krzyżowo-biodrowego.

Kilka punktów do praktycznego wykorzystania:

• Gdy pacjent zgłasza wrażliwość w okolicy więzadeł, warto rozważyć czy intensywna mobilizacja rotacyjna jest konieczna, skoro łagodniejsza trakcja generuje znacznie mniejsze obciążenie tkanek miękkich.
• Napór krzyżowy z mobilizacją talerza może być rozsądną alternatywą tam, gdzie zależy nam na pewnej ruchomości stawu bez nadmiernego rozciągania więzadła biodrowo-lędźwiowego.
• Warto pamiętać, że dysfunkcja stawu krzyżowo-biodrowego odpowiada za szacunkowo od 15 do 30 procent przypadków bólu krzyża, a jej objawy często nakładają się na dolegliwości dyskowe i stawów międzywyrostkowych, co utrudnia diagnostykę.
• Tego typu badania dają konkretny argument do rozmowy z pacjentem o tym, dlaczego dobieramy konkretną technikę, a nie wykonujemy pierwszą lepszą manipulację.

Badanie potwierdza, że biomechaniczne zachowanie stawu krzyżowo-biodrowego zmienia się zależnie od wybranej techniki. Praktycy mogą to wykorzystać jako punkt wyjścia do indywidualnego doboru manipulacji do stanu pacjenta i oceny, które struktury faktycznie generują ból.